de Blok e.a.: mannen op oestrogeen hebben hogere all-cause mortality (Lancet 2021)

In The Lancet Diabetes & Endocrinology (2021) publiceerden Christel de Blok en collega's van het Amsterdam-cohort de studie naar all-cause mortality bij mensen die langdurig cross-sex hormonen gebruikten. Het is een van de meest concrete data over het sterfterisico van gendertransitie — en het maakt onderdeel uit van data die het VUmc/Amsterdam UMC zelf gegenereerd heeft.

De kernbevinding

Mannen die langdurig oestrogeen gebruiken in het kader van gendertransitie hebben een hogere all-cause mortality (totale sterfte uit alle oorzaken) dan mannen in de algemene bevolking. De studie keek naar het Amsterdam-cohort dat in de eerdere Wiepjes-publicatie al was geanalyseerd op andere uitkomsten.

Wat dit veroorzaakt

De studie identificeert meerdere bijdragende oorzaken:

• Cardiovasculaire ziekte: oestrogeen verhoogt de tromboserisico (zoals ook bij vrouwen die anticonceptiepil gebruiken), wat tot beroertes en longembolieën leidt.
• Kankerincidentie: bepaalde typen kanker — onder andere borstkanker — komen vaker voor bij mannen die langdurig oestrogeen gebruiken.
• Suïcide: de psychische morbiditeit blijft hoog (zie psychische klachten blijven na transitie); medische transitie heft die niet op.

Wat dit betekent voor informed consent

Een patiënt die overweegt om mannelijk-naar-vrouwelijk te transitioneren met oestrogeen, heeft het recht op deze data. Het cijfer "hoger dan in de algemene bevolking" hoort op tafel — niet als afschrikking, maar als feitelijke realiteit. In de praktijk wordt deze studie zelden geciteerd in Nederlandse intake-gesprekken. Zonder deze kennis is informed consent onvolledig.

De methodische sterkte

Een belangrijk punt: dit is een Amsterdam-cohortstudie. Het is geen externe analyse die de Nederlandse praktijk bekritiseert; het is een Nederlands cohort dat de Nederlandse data beschrijft. Dat maakt de bevinding bijna onontkoombaar voor wie de Amsterdam-data als gezaghebbend ziet. Wie de spijtcijfers van Wiepjes (0,6%) accepteert, kan moeilijk de mortality-cijfers van de Blok (verhoogd) afwijzen — het is dezelfde data­bron.

Aansluiting bij ander onderzoek

De bevinding van de Blok sluit aan op de eerder geziene Dhejne 2011-studie die in Zweden 30-jaarlijkse follow-up deed en eveneens verhoogde mortality vond. Het patroon is consistent over twee Europese cohorten en twee decennia. Voor wie meent dat lange-termijn-veiligheid van gendertransitie vaststaat, vormen deze data een tegenwerping.

Bronnen:

• de Blok, C. J. M. et al. "Mortality trends over five decades in adult transgender people receiving hormone treatment." The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2021.
• Stats for Gender — overzicht. statsforgender.org