El-Nagashi & Zobnina: hoe Europa het spoor bijster raakte op vrouwenrechten (2025)

Op 26 maart 2025 publiceerden Faika El-Nagashi (directeur Athena Forum) en Anna Zobnina de gezamenlijke analyse "How Europe lost the plot on women's rights". Het stuk richt zich specifiek op de Gender Equality Strategy van de Raad van Europa.

Het probleem van vermenging

De auteurs documenteren hoe Europese gelijkheidsstrategieën consistent twee categorieën samenvoegen die juridisch en analytisch onderscheiden moeten blijven: geslacht (een biologisch feit) en gender (een sociaal/identitair concept). Wanneer beleidsdocumenten beide onder dezelfde paraplu plaatsen, krijgt elke maatregel die één categorie ten goede komt automatisch het label "vooruitgang" — ook als zij de andere categorie ondergraaft.

Wat er met op geslacht gebaseerde rechten gebeurt

De Gender Equality Strategy bevat passages waarin "vrouwen" expliciet wordt geherdefinieerd om "trans women" te omvatten. Voor wettelijke teksten betekent dit:

• Statistieken over geweld tegen vrouwen verliezen hun analytische precisie.
• Quoteringen die historisch ondervertegenwoordiging beoogden te corrigeren, worden interpretatieproblemen.
• Single-sex voorzieningen (opvang, sport, gevangenissen) verliezen juridische ankering.
• Gender pay gap-rapportages worden methodologisch onstabiel.

El-Nagashi en Zobnina benadrukken: dit is geen academisch debat. Het zijn meetbare effecten op meetbare beleidsuitkomsten.

'Gender-kritische feministen' als extremist gelabeld

Een opvallend element van de analyse: de Strategy beschrijft gender-kritische feministen — vrouwen die de tweede-golf-feministische traditie van op geslacht gebaseerde analyse voortzetten — als marginaal of extremistisch. De auteurs wijzen op de paradox: een gelijkheidsstrategie noemt de stem van een aanzienlijk deel van de Europese vrouwenbeweging "extremistisch" omdat zij vasthouden aan de definitie van vrouw die historisch tot vrouwenrechten leidde.

Welke koers de auteurs voorstellen

• Behoud van categorische helderheid: wetgeving die over geslacht gaat, gebruikt het woord geslacht. Wetgeving die over gender-identiteit gaat, gebruikt die term, met eigen reikwijdte.
• Erkenning dat rechten kunnen botsen: wanneer twee groepen rechten tegelijk willen, is het werk van democratische instellingen het afwegen — niet het wegredeneren van het conflict.
• Bescherming van het feministisch erfgoed: de tweede-golf-vrouwenbeweging produceerde tastbare juridische winst. Die winst hoort niet weggeredeneerd te worden in een gelijkheidsstrategie van een latere generatie.

Voor Nederland

Wat de auteurs over de Raad van Europa schrijven, is direct toepasbaar op Nederlandse gender-mainstreaming-beleid. De Nederlandse rijksoverheid hanteert in tal van documenten de categorie "vrouw" zonder verheldering of dat over geslacht of gender-identiteit gaat. Een precisering — zoals El-Nagashi en Zobnina bepleiten — zou veel ambtelijke onduidelijkheid oplossen. Dit sluit aan op de eerdere bevindingen in Beneath the Surface.

Bronnen:

• El-Nagashi, F. & Zobnina, A. "How Europe lost the plot on women's rights." 26 maart 2025. (via Athena Forum: athena-forum.eu)
• Raad van Europa — Gender Equality Strategy.