Genderincongruentie in de ICD-11: de verschuiving van pathologie naar variatie

De Internationale Classificatie van Ziekten (ICD), gepubliceerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), is de internationale standaard voor medische classificatie. In de ICD-11 (2018, van kracht vanaf 2022) vond een significante verschuiving plaats in de classificatie van genderidentiteitskwesties.

De reclassificatie

In de ICD-10 stond "transseksualisme" en "genderdysforie" in het hoofdstuk over psychiatrische stoornissen (F64). In de ICD-11 werd dit veranderd:

• De term "genderincongruentie" verving de eerdere termen
• Genderincongruentie werd verplaatst naar een nieuw hoofdstuk: "Conditions related to sexual health" (HA60)
• Dit verwijdert de aandoening uit het psychiatrische classificatiesysteem — de implicatie is dat genderincongruentie geen psychiatrische stoornis is

De motivatie

De reclassificatie was deels gemotiveerd door de wens het stigma rondom transgenderidentiteit te verminderen. Het plaatsen in een psychiatrische categorie werd als stigmatiserend beschouwd. Advocacy-organisaties hadden jarenlang voor deze reclassificatie gepleit.

De implicaties

De reclassificatie heeft praktische gevolgen:

• In sommige zorgstelsels was een psychiatrische diagnose nodig voor vergoeding van behandeling — de reclassificatie kan dit compliceren
• De verwijdering uit de psychiatrische categorie kan de indruk wekken dat psychiatrische beoordeling niet nodig is — terwijl comorbiditeiten juist frequent zijn
• De reclassificatie was mede gebaseerd op advocacy, niet uitsluitend op wetenschappelijke gronden — wat de evidentiekwaliteit van de beslissing beperkt

Zie ook: genderdysforie als diagnose of beschrijving en diagnostische criteria genderdysforie.

Bronnen:

• WHO. International Classification of Diseases, 11th edition (ICD-11). 2018/2022.
• Genderdysforie als diagnose. Transspijt.nl.
• Diagnostische criteria genderdysforie. Transspijt.nl.