Vruchtbaarheid en gendertransitie: permanente gevolgen voor jonge patiënten

Een van de meest ingrijpende en onomkeerbare gevolgen van medische gendertransitie is het verlies van vruchtbaarheid. Dit geldt met name voor jongeren die vroeg in de puberteit beginnen met behandeling.

Hoe behandeling vruchtbaarheid beïnvloedt

Puberteitsblokkeerders: Wanneer puberteitsblokkeerders worden gevolgd door cross-seks-hormonen (zoals in de meeste behandeltrajecten), produceren de gonaden geen rijpe geslachtscellen. Een meisje dat op 12 jaar begint met puberteitsblokkeerders heeft geen eicellen kunnen rijpen voor bewaring.

Cross-seks-hormonen: Langdurig testosteron bij biologische vrouwen leidt tot atrofie van de eierstokken en onderdrukking van de ovulatie. Bij biologische mannen leidt langdurig oestrogeen tot onderdrukking van de spermaproductie. Bij langdurig gebruik kan dit irreversibel zijn, ook na stoppen.

Gonadectomie: Chirurgische verwijdering van de gonaden maakt biologische voortplanting definitief onmogelijk.

Vruchtbaarheidsbewaring: de opties en de beperkingen

In principe kunnen jongeren vóór het starten van behandeling vruchtbaarheidsbewaring overwegen:

• Invriezen van sperma (voor biologische jongens): relatief eenvoudig, maar vereist dat de jongen al ejaculaat kan produceren — wat bij jonge adolescenten niet altijd het geval is
• Invriezen van eicellen (voor biologische meisjes): vereist ovariumstimulatie en eicelpunctie — een medische ingreep
• Invriezen van eierstokweefsel: experimenteel, niet standaard

In de praktijk is vruchtbaarheidsbewaring bij jonge adolescenten technisch complex en emotioneel belastend. Niet alle klinieken bespreken dit adequaat. Zie: vruchtbaarheidsbewaring voor transgender jongeren.

Informed consent

Het verlies van vruchtbaarheid is een van de meest ingrijpende langetermijngevolgen van gendertransitie. De vraag of 14-16-jarigen volledig beseffen wat het betekent nooit biologische kinderen te kunnen krijgen, is relevant voor de informed consent-discussie. Zie: informed consent bij genderzorg.

Bronnen:

• Nahata et al. (2017). Low fertility preservation utilization among transgender youth. Journal of Adolescent Health.
• Cass, H. (2024). Final Report. NHS England.
• Vruchtbaarheidsbewaring voor transgender jongeren. Transspijt.nl.
• Informed consent bij genderzorg. Transspijt.nl.