Jonathan Haidt — 'The Anxious Generation' (2024)

Jonathan Haidt is sociaal psycholoog en hoogleraar ethisch leiderschap aan de NYU Stern School of Business. In maart 2024 verscheen zijn boek The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood Is Causing an Epidemic of Mental Illness, dat in tientallen landen een bestseller werd en aan de basis ligt van een internationale beweging rond schermtijd en jeugdwelzijn.

Achtergrond van de auteur

Haidt schreef eerder The Righteous Mind (2012) en The Coddling of the American Mind (2018, met Greg Lukianoff). Hij is bekend om empirisch onderzoek naar morele psychologie, polarisatie en universitaire cultuur. The Anxious Generation bouwt voort op een meerjarig project waarin hij — samen met onder meer Jean Twenge — internationale data over jeugdmentale gezondheid samenbracht.

De kernstelling

Het boek documenteert dat in de meeste westerse landen tussen 2010 en 2015 een scherpe stijging te zien is in:

• Diagnoses van angst en depressie bij tieners.
• Zelfbeschadiging en opnames op spoedeisende hulp, vooral bij meisjes.
• Slaaptekort, eenzaamheid en gevoel van zinloosheid.
• Daling van leesvaardigheid en aandachtsspanne.

Haidt koppelt dit aan twee gelijktijdige verschuivingen: de wereldwijde verspreiding van smartphones met front-camera (2010), gevolgd door op algoritme gedreven sociale media, én een afname van onbegeleid buiten spelen sinds de jaren negentig. Hij noemt dit de "great rewiring" van de kindertijd.

Vier voorgestelde normen

Haidts collective action problem-oplossing draait om vier normen die hij als pakket bepleit:

1. Geen smartphone vóór de middelbare school.
2. Geen sociale media vóór zestien jaar.
3. Telefoonvrije scholen — "from bell to bell".
4. Meer onbegeleid spelen, verantwoordelijkheid en risico in de fysieke wereld.

Relevantie voor het transspijt-debat

Hoewel The Anxious Generation niet primair over genderdysforie gaat, levert het een verklaringskader voor de cohortverschuiving die in onder meer de Cass Review wordt vastgesteld: de explosieve toename van adolescente meisjes met dysforie, vrijwel volledig gelijktijdig met de smartphone-omwenteling. Haidt zelf wijst in interviews op het patroon dat psychische klachten zich onder jongeren — vooral meisjes — in clusters lijken te verspreiden via sociale media, waaronder eetstoornissen, zelfbeschadiging en gender-identificatie. Voor wie spijt en detransitie wil begrijpen in een bredere generatiecontext is dit een veelgeciteerd referentiekader.

Bronnen:

• The Anxious Generation — officiële website. anxiousgeneration.com
• Jonathan Haidt. The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood Is Causing an Epidemic of Mental Illness. Penguin Press, 2024.
• Jonathan Haidt — NYU Stern. jonathanhaidt.com