Nieuw dossier: juridische aansprakelijkheid van artsen in de genderzorg

Sinds 2020 hebben Finland, Zweden, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk hun beleid rond puberteitsremmers en hormonen bij minderjarigen ingrijpend bijgesteld. De Britse Cass Review oordeelde in 2024 dat de wetenschappelijke basis voor deze behandelingen "remarkably weak" is. Een Amsterdamse onderzoeksgroep onder leiding van Vrouenraets erkende eind 2024 in BMC Medical Ethics dat de empirische onderbouwing voor effectiviteit ontbreekt en stelde voor de behandelingen voortaan vanuit autonomie en persoonlijke wens te rechtvaardigen.

Nederland beweegt langzaam mee. Wat dat juridisch betekent voor artsen die in 2026 onverkort doorgaan met deze behandelingen, en welke wegen openstaan voor mensen die schade hebben ondervonden, is het onderwerp van een nieuw dossier dat vandaag op transspijt.nl verschijnt.

Wat het dossier behandelt

Het dossier Juridische aansprakelijkheid van artsen in de genderzorg brengt het juridische landschap in kaart in zes delen plus een bronnenpagina:

1. Het internationale kantelpunt — wat Cass, NICE, SBU, Sundhedsstyrelsen en Vrouenraets et al. precies hebben vastgesteld, en waarom dat juridisch gewicht heeft.
2. Het Nederlandse juridische kader — de drie sporen: Wgbo (civiel), Wet BIG (tuchtrecht), strafrecht.
3. De informatieplicht — vijf punten waarop informed consent in de praktijk tekortschiet.
4. Verweer en weerlegging — de vijf standaardargumenten van klinieken, en wat ertegenin te brengen is.
5. Wat een arts vandaag te doen staat — zeven concrete handelingsadviezen.
6. Handleiding voor gedupeerden — negen stappen voor wie zelf, of namens een kind, schade heeft ondervonden.

De juridische kernvraag

De cruciale juridische vraag is volgens het dossier: vanaf welk moment had een redelijk bekwaam vakgenoot moeten weten dat de bewijsbasis onder deze behandelingen wankelde? Voor behandelingen in 2018 ligt dat anders dan voor behandelingen in 2024 of 2026.

Vanaf het verschijnen van de NICE evidence reviews in 2020 is het beroep op onbekendheid steeds zwakker geworden. Vanaf de Cass Review en het Amsterdamse zelf-artikel in 2024 is dat beroep nauwelijks meer houdbaar.

Praktische handleiding voor gedupeerden

Het tweede zwaartepunt van het dossier is het deel voor (mogelijk) gedupeerden. Het beschrijft hoe je het medisch dossier opvraagt (art. 7:456 BW), welke verjaringstermijnen gelden (5 jaar na bekendheid; 20 jaar absoluut; voor minderjarigen pas vanaf 18-jarige leeftijd), welke routes openstaan — van klachtenfunctionaris en Geschillencommissie Zorg tot tuchtklacht en civiele procedure — en hoe je een gespecialiseerde gezondheidsrechtadvocaat vindt.

Het dossier sluit aan op de bredere context die transspijt.nl al documenteert, waaronder de onomkeerbare gevolgen van de behandelingen, de Britse Tavistock-massarechtszaak en de WPATH Files.

Voor wie?

Het dossier is geschreven voor artsen en andere zorgverleners, voor patiënten en ouders, voor (mogelijke) gedupeerden, en voor juristen en journalisten. Het is uitdrukkelijk geen aanklacht tegen artsen die te goeder trouw, binnen het toenmalige inzicht, deze zorg hebben verleend — maar een analyse van wat vanaf vandaag, met de huidige stand van de internationale en eigen Nederlandse wetenschap, juridisch houdbaar is en wat niet.

Bronnen en verdere verwijzingen: zie de bronnenpagina bij het dossier.