Endocrinologische gevolgen van vroege geslachtsbevestigende hormoontherapie

De meeste studies naar de effecten van cross-seks-hormonen zijn uitgevoerd bij volwassenen. Wanneer hormoontherapie wordt gestart bij adolescenten — tijdens of vlak na de puberteit — is het lichaam in een andere fysiologische toestand, wat de effecten kan veranderen en risico's kan vergroten.

Effecten bij adolescenten vs. volwassenen

De belangrijkste verschillen:

• Skeletgroei: Geslachtshormonen sluiten de groeischijven van botten. Bij vroeg starten met testosteron bij meisjes of oestrogeen bij jongens, kunnen groeiafwijkingen optreden — zowel ondergroei als overgroei, afhankelijk van timing.
• Botmineralisatie: Zie: botdichtheidsproblematiek.
• Hersenontwikkeling: De hersenen zijn in de adolescentie nog in ontwikkeling. Geslachtshormonen beïnvloeden hersenontwikkeling. De effecten van cross-seks-hormonen op de adolescente hersenontwikkeling zijn grotendeels onbekend.
• Cardiovasculair: Cardiovasculaire risico's van testosteron en oestrogeen zijn bij volwassenen redelijk gedocumenteerd. Bij adolescenten is de langetermijncumulatie onzeker.

Onzekere langetermijneffecten

De huidige generatie adolescenten die op jonge leeftijd met cross-seks-hormonen is begonnen, is de eerste die dit op deze schaal en leeftijd heeft gedaan. Er is geen langetermijncohort dat decennialange follow-up biedt. Dit betekent dat de langetermijneffecten — op cardiovasculaire gezondheid, kankerrisico, cognitieve functies, metabolisme — feitelijk onbekend zijn.

De Cass Review stelde expliciet dat het ontbreken van langetermijndata een fundamenteel probleem is voor de evidence-basis van genderbehandeling bij minderjarigen. Zie: Cass Review conclusies.

De rol van de Endocrine Society

De Endocrine Society publiceerde richtlijnen voor genderzorg bij adolescenten die relatief permissief zijn ten aanzien van vroeg starten. Critici stelden dat deze richtlijnen de evidentie-onzekerheid onderschatten. Zie: kritiek op de Endocrine Society-richtlijnen.

Bronnen:

• Cass, H. (2024). Final Report. NHS England.
• Botdichtheid en puberteitsblokkeerders. Transspijt.nl.
• Endocrine Society richtlijnen kritiek. Transspijt.nl.
• Levenslange hormoontherapie. Transspijt.nl.