TikTok en transgenderidentificatie bij jongeren: algoritme, content en risico's

TikTok is het sociale mediaplatform met de snelste groei onder adolescenten en het meest geavanceerde aanbevelingsalgoritme. Een onderzoeker die recent analyseerde hoe TikTok gender-gerelateerde content verspreidt, vond dat het algoritme jongeren snel leidt van neutrale content naar trans-positieve content — een trechtereffect.

Hoe het algoritme werkt

TikTok's "For You Page" (FYP) selecteert content op basis van kijkgedrag. Als een jongere video's bekijkt over zelfacceptatie, lichaamsontevredenheid, of LGBTQ+-onderwerpen, wordt hij of zij snel blootgesteld aan trans-positieve content: video's over "realizing you're trans", "glow ups" na hormoonbehandeling, en gemeenschapscontent die trans-identificatie viert.

Dit werkt als een versterkend mechanisme: de content beloont kijktijd, dus content die sterk emotioneel reageert wordt gepromoot. Trans-positieve content — "ik voelde me nooit thuis in mijn lichaam totdat ik transitioneerde" — sluit aan bij gevoelens die veel adolescenten hebben.

Onderzoek naar het effect

Onderzoek naar het directe causale effect is methodologisch moeilijk: transgenderidentificatie en TikTok-gebruik correleren, maar correlatie is niet causaliteit. Desalniettemin zijn er kwalitatieve studies — onder meer aangehaald in het debat over ROGD — die beschrijven hoe jongeren via TikTok-communities in contact kwamen met trans-identiteit.

Het bredere debat over sociale media en genderidentificatie staat beschreven in het artikel over sociale media en genderidentiteit bij jongeren en Helena Kerschner's analyse van Tumblr's rol in haar genderidentiteitscrisis.

Platform-responsabiliteit

De vraag naar de verantwoordelijkheid van platforms als TikTok voor de gevolgen van hun algoritmen voor de mentale gezondheid van jongeren staat breed op de politieke agenda. In het geval van transgenderidentificatie is het politiek bijzonder gevoelig: het verbinden van platformverantwoordelijkheid aan transgenderidentificaties wordt snel als "transfoob" gelabeld, terwijl de mechanismes vergelijkbaar zijn met de bezorgdheden over andere vormen van sociale besmetting via platforms.

Bronnen:

• Wall Street Journal. TikTok's Algorithm Keeps Pushing Minors Toward Increasingly Dark Content. (2021)
• Sociale media en genderidentiteit bij jongeren. Transspijt.nl.
• Lisa Littman en de ROGD-studie. Transspijt.nl.