Depressie, angst en genderdysforie: het kip-en-ei-probleem bij behandeling

Wanneer een adolescent zich meldt bij een genderkliniek met genderdysforie en tegelijkertijd last heeft van depressie, angst, en soms suïcidegedachten, staan de behandelaars voor een fundamentele vraag: wat is oorzaak en wat is gevolg?

De correlatie

Vrijwel alle studies tonen dat psychische klachten significant vaker voorkomen bij mensen met genderdysforie dan in de algemene populatie:

• Depressie: 2-4 keer hogere prevalentie
• Angststoornissen: 2-3 keer hogere prevalentie
• Suïcidale ideatie: significant hoger
• Zelfbeschadiging: significant hoger

Zie ook: suïcidaliteitsstatistieken bij genderdysforie.

De causale vraag

In het affirmatieparadigma is het antwoord impliciet: genderdysforie veroorzaakt de psychische klachten, en medische transitie lost ze op. Dit is de basis voor de "suicide or transition"-redenering: zonder behandeling sterven de kinderen.

Maar de causale richting is niet vanzelfsprekend. Alternatieven:

• Depressie en angst leiden tot identiteitszoeken en kunnen zich uiten als genderdysforie.
• Genderdysforie en psychische klachten hebben gemeenschappelijke onderliggende oorzaken (genetisch, neurologisch, trauma).
• De psychische klachten zijn een reactie op sociale afwijzing en pesterijen, niet op de genderdysforie zelf.

Wat zegt het onderzoek over uitkomsten?

Studies die psychische klachten vóór en na medische transitie meten, geven geen eenduidige uitkomst. Sommige studies tonen verbetering; andere — met langere follow-up — tonen geen of onvolledige verbetering. Een Zweedse longitudinale studie (Dhejne et al., 2011) toonde dat psychische morbiditeit na geslachtsbevestigende chirurgie hoger bleef dan in de algemene bevolking.

De Fins studie (Ruuska et al., 2024) toonde dat psychische klachten na medische gendertransitie in significante percentages persisteerden of verslechterden. Zie: Fins onderzoek psychiatrische morbiditeit.

Bronnen:

• Dhejne et al. (2011). Long-term follow-up of transsexual persons. PLOS ONE.
• Cass, H. (2024). Final Report. NHS England.
• Suïcidaliteitsstatistieken bij genderdysforie. Transspijt.nl.
• Fins onderzoek psychiatrische morbiditeit. Transspijt.nl.
• Psychiatrische comorbiditeit bij genderdysforie. Transspijt.nl.