"Detransitioners: A European Tragedy" — documentaire toont vier Europese verhalen, waaronder een Nederlander

Op 2 oktober 2025 ging de documentaire "Detransitioners: A European Tragedy" in première. De film van de Franse filmmaker Sophie Robert duurt veertig minuten en volgt vier mensen die een medische transitie ondergingen en daar spijt van kregen — elk uit een ander Europees land.

Vier verhalen uit vier landen

De documentaire geeft vier Europese detransitioners een gezicht en een stem:

• Sabeth — Duitsland
• Daniel — Tsjechië
• Tiresias — Nederland
• Luna — Frankrijk

Alle vier zijn homo- of biseksueel. Dit is geen toeval: het patroon van homoseksuele en biseksuele mensen die via een gendertransitie probeerden hun seksuele oriëntatie te ontlopen, wordt ook beschreven in de wetenschappelijke literatuur en in andere detransitie-verhalen. In Nederland publiceerde Transspijt eerder het verhaal van Teiresias (pseudoniem), een Nederlandse man die als homoseksueel zijn seksualiteit niet kon accepteren en via de genderkliniek transitieerde.

Tiresias uit Nederland

Het Nederlandse verhaal in de documentaire — Tiresias — is daarmee bijzonder relevant voor een Nederlandstalig publiek. De naam "Tiresias" is een pseudoniem, ontleend aan de blinde profeet uit de Griekse mythologie die zowel man als vrouw was. Het gebruik van dit pseudoniem wijst op dezelfde persoon die eerder sprak in de podcast Gender: A Wider Lens (aflevering 99, december 2022) en waarvan een eerder verhaal op dit platform staat.

Dat een Nederlandse detransitioner centraal staat in een internationale documentaire die Europees aandacht trekt, onderstreept dat het fenomeen niet Amerikaans is — het speelt overal, ook in Nederland, ook in landen met het "Dutch Protocol" dat ooit gold als de mondiale goudstandaard voor zorgvuldige genderzorg.

EU-parlementariërs: "detransitie bestaat vrijwel niet"

De documentaire confronteert de kijker ook met een politieke realiteit: terwijl de vier detransitioners hun ervaringen delen, zijn er EU-parlementariërs die in de film claimen dat detransitie "vrijwel niet bestaat."

Die claim staat op gespannen voet met de groeiende hoeveelheid onderzoek. De DARE-studie (MacKinnon, 2025) ondervroeg 957 detransitioners. De subreddit r/detrans telt tienduizenden leden. Er lopen inmiddels meer dan 28 rechtszaken in de VS alleen. In het VK overweegt meer dan 1.000 families een rechtszaak tegen de voormalige Tavistock-kliniek.

De bewering dat detransitie "vrijwel niet bestaat" is politiek, niet empirisch. De documentaire maakt dat contrast zichtbaar.

Context: Europa en genderzorg

De documentaire verschijnt op een moment waarop Europa zichzelf opnieuw positioneert ten opzichte van medische genderzorg bij jongeren. Finland, Zweden, Noorwegen, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk hebben hun beleid al aangescherpt. De nieuwe AWMF-richtlijnen (Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, 2025) verplichten grondige psychologische evaluatie. Nederland — het land waar het Dutch Protocol werd ontwikkeld — is in de internationale context een opvallende achterhoede geworden.

De documentaire van Sophie Robert geeft een menselijk gezicht aan de discussie die tot nu toe in Europa te abstract is gebleven. Vier landen. Vier verhalen. Allemaal homo- of biseksueel. Allemaal permanent beschadigd door een systeem dat hun twijfels nooit serieus nam.

Bronnen:

• Genspect (2025). Detransitioners: A European Tragedy — documentary premiere. genspect.org
• YouTube (2025). Detransitioners: A European Tragedy — volledige documentaire. youtube.com