Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en genderidentiteit: de sleutelzaken

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) speelt een significante rol in het Europese transgenderdebat via zijn jurisprudentie over genderidentiteit en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Een overzicht van de sleutelzaken.

Goodwin v. Verenigd Koninkrijk (2002)

Een mijlpaal: het Hof oordeelde dat het VK artikel 8 (recht op respect voor privéleven) en artikel 12 (recht op huwelijk) schond door transgender mensen te weigeren juridisch van geslacht te wijzigen. Dit dwong het VK de Gender Recognition Act aan te nemen (2004).

Y.Y. v. Turkije (2015)

Het Hof oordeelde dat Turkije artikel 8 schond door geslachtswijziging te koppelen aan sterilisatie en onvruchtbaarheid als medische voorwaarde. Dit droeg bij aan de Europese trend om verplichte sterilisatie als voorwaarde voor juridische geslachtswijziging af te schaffen. Zie ook: Zweden: verplichte sterilisatie 1972-2013.

A.P., Garçon en Nicot v. Frankrijk (2017)

Het Hof oordeelde dat Frankrijk artikel 8 schond door verplichte chirurgie of sterilisatie als voorwaarde voor juridische geslachtswijziging te stellen.

Wat het Hof nog niet heeft beslist

Het EHRM heeft nog geen uitspraken gedaan over de specifieke vraag van genderbehandeling voor minderjarigen — puberteitsblokkeerders, hormonen en chirurgie. De staatswetten die in de VS werden aangenomen werden niet door het EHRM beoordeeld. De beleidsveranderingen in Zweden, Finland en het VK worden niet toetsend beoordeeld door het EHRM.

Dit is een relevant lacune: de vraag of het onthouden van genderbehandeling aan minderjarigen een schending is van het recht op privéleven (artikel 8 EVRM) is nog niet definitief beantwoord door het Hof.

Nederlandse context

Nederland paste zijn transgenderwetgeving aan in 2023 (zelfidentificatiewet). Zie ook: de Athena Forum-analyse van Europees transgenderbeleid.

Bronnen:

• EHRM. Goodwin v. United Kingdom. (2002)
• EHRM. Y.Y. v. Turkey. (2015)
• EHRM. A.P., Garçon and Nicot v. France. (2017)
• Zweden: verplichte sterilisatie. Transspijt.nl.