Het Karolinska Universitair Ziekenhuis stopt met genderzorg voor minderjarigen: de beslissing en haar context

In mei 2021 nam het Karolinska Universitair Ziekenhuis (Karolinska Universitetssjukhuset) in Stockholm een beslissing die de Europese genderzorg zou veranderen: de kliniek zou stoppen met het voorschrijven van puberteitsblokkeerders en cross-sekshormonen aan minderjarigen, behoudens deelname aan goedgekeurde klinische studies.

De aanleiding: klokkenluiders en interne zorgen

Aan de beslissing gingen interne zorgen vooraf. Meerdere klokkenluiders binnen de Karolinska-kliniek hadden zorgen geuit over de behandelprotocollen en de kwaliteit van de psyschologische screening. Zij stelden dat patiënten werden gemedicaliseerd zonder adequate beoordeling van onderliggende psychiatrische problemen.

Een intern rapport concludeerde dat de evidence-basis voor puberteitsblokkeerders bij genderdysforie bij minderjarigen onvoldoende was voor reguliere klinische toepassing.

De beslissing

Het besluit van mei 2021 werd gevolgd door een formeel beleid van de Zweedse Socialstyrelsen (het Nationale Gezondheids- en Welzijnsbestuur) in februari 2022: puberteitsblokkeerders en hormonen voor minderjarigen mogen alleen nog worden voorgeschreven in uitzonderlijke gevallen en bij voorkeur binnen de context van onderzoek.

In 2023 publiceerde de Zweedse SBU (Statens beredning för medicinsk och social utvärdering) een systematische review die concludeerde dat de evidence-kwaliteit voor puberteitsblokkeerders bij genderdysforie bij minderjarigen laag tot zeer laag was. Zie: SBU-review.

Bredere betekenis

Het Karolinska-besluit was het eerste van een reeks: Finland volgde in 2023, Denemarken in 2024, het VK (met de Cass Review) in 2024, Noorwegen in 2023, en meerdere andere landen herzagen hun beleid. Het markeert het einde van het onkritische gebruik van puberteitsblokkeerders als standaardpraktijk in Europa.

Zie ook: het eerdere overzichtsartikel over Karolinska en het Noorse UKOM-rapport.

Bronnen:

• Karolinska Universitetssjukhuset — officiële communicatie
• Socialstyrelsen — beleidsbesluit puberteitsblokkeerders 2022
• SBU-review Zweden. Transspijt.nl.
• UKOM-rapport Noorwegen. Transspijt.nl.