Het verjaringsprobleem: waarom veel detransitioners hun arts niet meer kunnen aanklagen

Een rechtszaak wegens medische wanpraktijk moet binnen een bepaalde termijn worden ingediend — de verjaringstermijn. In de VS varieert die termijn per staat, maar is typisch twee tot drie jaar na de datum van de behandeling (of na het moment waarop de patiënt had moeten weten dat er schade was geleden).

Voor detransitioners is dit een structureel probleem.

Het tijdsprobleem

De schade van genderbehandelingen is niet altijd onmiddellijk zichtbaar. Permanente onvruchtbaarheid wordt pas later een probleem, als iemand kinderen wil. Chirurgische complicaties kunnen jaren na de ingreep optreden. En psychologisch besef — het werkelijk begrijpen wat er is aangericht en door wie — duurt soms jaren.

Bovendien worden de behandelingen bij veel detransitioners gestart als ze minderjarig zijn. In de meeste rechtssystemen begint de verjaringstermijn pas te lopen op het moment dat iemand meerderjarig is — maar "meerderjarig" en "werkelijk begrijpen wat er is aangericht" zijn niet hetzelfde.

Het gevolg: mensen die als tiener behandeld werden, die pas op hun twintigste of vijfentwintigste beseffen wat er is misgegaan, komen er soms te laat achter dat ze hun behandelaars niet meer kunnen aanklagen.

De Prisha Mosley-zaak

Prisha Mosley begon haar transitie op haar zeventiende. Ze diende in 2023 een rechtszaak in tegen haar behandelaars wegens medische wanpraktijk. Op 28 augustus 2025 wees een rechter in Gaston County de zaak af — op grond van de verjaringstermijn.

Maar North Carolina handelde. In juli 2025 nam de North Carolina General Assembly HB805 aan — een wet die de verjaringstermijn voor claims over genderbehandeling uitbreidde tot tien jaar. Mosley's advocaten gingen in beroep, met het argument dat de rechter HB805 ten onrechte buiten beschouwing had gelaten.

In april 2026 diende haar team een beroepschrift van 73 pagina's in bij de North Carolina Court of Appeals. De zaak is daarmee nog lopend. Als het hof in haar voordeel beslist, schept de zaak precedent voor heel North Carolina — en mogelijk voor andere staten die vergelijkbare wetgeving overwegen.

De Soren Aldaco-zaak

Soren Aldaco uit Texas onderging als minderjarige een mastectomie na een korte therapiebehandeling. Ze diende een rechtszaak in, maar stuitte ook op verjaringsargumenten. Haar zaak werd in februari 2026 behandeld door het Texas Supreme Court — dat moest beslissen hoe de verjaringsregels in Texas van toepassing zijn op genderbehandelingen bij minderjarigen.

De Texas-zaak is precedentscheppend: als het Texas Supreme Court oordeelt dat de termijn pas begint te lopen op het moment dat de patiënt werkelijk had kunnen begrijpen dat de behandeling onjuist was — niet op het moment van de behandeling zelf — opent dat de deur voor tientallen andere zaken in Texas en daarbuiten.

Wetgevende reacties

Meerdere staten reageren op het verjaringsprobleem via wetgeving:

• North Carolina (2025): HB805 breidt de verjaringstermijn uit tot tien jaar voor claims over genderbehandelingen
• Texas (2025): Wetgeving die vergelijkbare bescherming biedt, ligt voor bij de Texas Supreme Court als onderdeel van de Aldaco-zaak
• Meerdere andere staten overwegen vergelijkbare wetgeving als onderdeel van bredere genderzorg-regulering

Het bredere patroon

Het verjaringsprobleem is niet uniek voor de VS. In elk land waar detransitie-rechtszaken worden gevoerd, speelt de vraag: wanneer begint de termijn te lopen, en is die termijn lang genoeg voor mensen die pas jaren later begrijpen wat er met hen is gedaan?

In Canada diende Michelle Zacchigna haar zaak in 2022, meer dan tien jaar na haar behandelingen. In Australië klaagt Jay Langadinos haar psychiater aan voor behandelingen die meer dan tien jaar geleden plaatsvonden. In het VK wordt de Tavistock-massarechtszaak gecompliceerd door de vraag welke verjaringstermijnen van toepassing zijn.

De vraag is of rechtssystemen de verjaringsregels aanpassen aan de bijzondere aard van genderzorgschade — schade die langzaam zichtbaar wordt, die pas later wordt begrepen, en die begon op een leeftijd waarop de patiënt geen werkelijke keuze kon maken.

Bronnen:

• Fox News opinie (2026). Prisha Mosley en Josh Payne over het hoger beroep. April 2026.
• NC Values (2025). Prisha Mosley files appeal. ncvalues.org
• Independent Women's Forum (2025). Detransitioner Prisha Mosley fights to revive lawsuit. independentwomen.com
• Alliance Defending Freedom. Soren Aldaco — Texas Supreme Court case. adflegal.org